H. 1261/M. 1845 TARİHLİ NÜFUS SAYIMINA GÖRE KARAOSMANOĞLU YAKUP PAŞA YÖNETİMİNDE AYDIN GÜZELHİSARI
Güzelhisar of Aydın Under The Administration of Karaosmanoğlu Yakup Paşa According to The Census of 1845/1261

Author : Aysun SARIBEY HAYKIRAN - Aysun Sarıbey Haykıran
Number of pages : 59-128

Summary

Osmanlı İmparatorluğu’nda modern anlamda ilk nüfus sayımı, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra yerine kurulan yeni ordunun asker ihtiyacının karşılanması ve mali durumun tespitine temel oluşturmak amacıyla 1831 tarihinde II. Mahmut döneminde yapılmıştır. 1844, 1852, 1885 ve 1907 yılları başta olmak üzere belirli periyotlarla devam eden bu sayımlarla İmparatorluk coğrafyasındaki Müslim ve Gayrimüslim erkek nüfus kayıt altına alınmıştır. Bu çalışmada, XIX. yüzyılın ilk yarısında Karaosmanoğlu Yakup Paşa’nın müşirliği sırasında tutulan ve Aydın Güzelhisar Kazası’na ait H. 1261/M. 1845 tarihinde yapılan nüfus sayımı sonuçlarını içeren Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi’nde 3013 numara ile kayıtlı nüfus defterindeki veriler değerlendirilecektir. Diğer nüfus defterlerinden farklı olarak bu defterde, Karaosmanoğlu Yakup Paşa’nın mahiyetindeki kişilerle, Aydın Güzelhisarı defterdarı, hâkimi ve zabtiye teşkilatındaki süvari ve piyadegana ait olmak üzere Kaza idaresinde görevli idari, mali ve askeri kadrolarda görevli kişilerin sayımı yapılmıştır. Ayrıca defterde sayımın yapıldığı tarihte Aydın Güzelhisar Kazası’ndaki medreseler ve hanlarda kalan kişiler de kayıt altına alınmıştır. Yine defterin başka bir özelliği, Aydın Güzelhisar Kazası’ndaki kahve ve dükkânlar ile kazaya bağlı Hacı Ali Obası, Kürtler, Umurlu ve Serçe köylerindeki bekaran nüfusun nitelik ve niceliklerine ait verilerin de yer almasıdır. Tanzimat’ın hemen sonrasına ait bu nüfus defterinden elde edilecek veriler, Aydın Güzelhisar Kazası’nın idari, sosyo-ekonomik, askeri ve ilmi yönüne ilişkin birinci elden bilgilere ulaşma imkânı sunmaktadır.

Keywords

Aydın Güzelhisarı, Karaosmanoğlu Yakup Paşa, Deftardar, Medrese, Han.

Read:184

Download: 78