Author :
Abstract
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde “inkılâp” niteliğinde çok önemli değişiklikler gerçekleştirilmiştir. İmparatorluk yapısından ulus devlete geçiş için en zaruri dönüşümlerden birisi de eğitim alanında yaşanmıştır. Yeni devlete miras kalan eğitim sisteminde çok başlı bir idari yapılanma mevcuttu. Medrese sistemi Şer’iye ve Evkâf Vekâletine, mektepler Maarif Vekâletine, meslek okulları ilgili vekâletlere, yabancı okullar kendi vakıf idarelerine ve azınlık okulları da kendi dini kurumlarına bağlı olarak yönetilmekteydi. Bu duruma yeni kurulmakta olan rejimin devamına müsaade etmesi mümkün değildi. Bu nedenle 3 Mart 1924 tarihinde TBMM’nde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye sınırları içerisinde bulunan bütün eğitim-öğretim kurumları Maarif Vekâletine bağlanmıştır. Böylece medreseler de Maarif Vekâletine bağlanmış oluyordu. Kısa sürede yapılan incelemelerden sonra Maarif Vekili Vâsıf Bey’in yayınlamış olduğu genelge ile ilmiye medreseleri kapatılmış, öğrencileri seviyelerine uygun Maarif okullarına nakledilmiştir. Dârü’l-hilâfe medreseleri ise talebeleri ve öğretim kadrosu ile imam hatip mekteplerine dönüştürülmüştür. Aynı şekilde yükseköğretim kademesi olan medreselerden Medresetü’l-Mütehassisîn ve Medresetü’l-Kuzat talebeleri ve müderris kadrosuyla birlikte Dârü’l-fünûnda açılmış olan İlahiyât Fakültesine aktarılmıştır. Yaşanan sürecin de etkisiyle açılmış olan ilahiyat fakültesi ve imam hatip mektepleri faaliyetlerine uzun süre devam edemeyerek kapanmış/kapatılmışlardır. Sonuçta; Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Tanzimat Döneminden beri devam etmekte olan mektep-medrese ikiliği sona ermiştir. Bu makalede; yaşanan bu süreç arşiv belgeleri, resmi yayınlar, süreli yayınlar ve araştırma eserlerden istifade edilerek doküman analizi yöntemiyle ele alınacak ve değerlendirilecektir.Tevhid-i Tedrisat Kanunu, ilmiye medreseleri, dârü’l-hilâfe medreseleri, medresetü’l-mütehassisîn, imam hatip lisesi, ilahiyat fakültesi.
Keywords
Abstract
During the founding of the Republic of Türkiye, significant "revolutionary" changes were implemented. One of the most essential transformations in the transition from an imperial structure to a nation-state occurred in the field of education. The educational system inherited by the new state had a multi-headed administrative structure. The madrasa system was administered by the Ministry of Sharia and Foundations, schools by the Ministry of Education, vocational schools by their respective ministries, foreign schools by their respective foundation administrations, and minority schools by their respective religious institutions. The newly established regime could not allow this situation to continue. Therefore, with the Law on the Unification of Education, passed by the Turkish Grand National Assembly on March 3, 1924, all educational institutions within Turkey were affiliated with the Ministry of Education. Thus, madrasas were also affiliated with the Ministry of Education. After a short period of investigation, with the circular issued by the Minister of Education Vâsıf Bey, the ilmiye madrasahs were closed and their students were transferred to Maarif schools appropriate to their level. The Dârü'l-hilâfeh madrasahs were converted into imam hatip schools with their students and teaching staff. Similarly, the students of the Medresetü'l-Mütehassisîn and Medresetü'l-Kuzat from the madrasahs, which were the higher education level, were transferred to the Faculty of Theology opened in Dârü'l-fünûn together with their professors. With the impact of the ongoing processes, the faculties of theology and the imam hatip schools that had been opened could not continue their activities for a long time and were/were closed. As a result, the school-madrasa dichotomy that had persisted since the Tanzimat Period was ended with the Tevhid-i Tedrisat Law. In this article; This process will be discussed and evaluated using document analysis method, utilizing archive documents, official publications, periodicals and research works.
